# Battle for Wesnoth User’s Manual

Tablolar

2.1. Denetimler ve Kısayol Tuşları
2.2. Günün vakti ve hasar
2.3. Farklı seviyelerdeki düşman birimlerle döğüşte ve ölümleri halinde kazanılacak tecrübe puanları
2.4. Küreler

## Önsöz

Wesnoth Savaşı sırayla oynanan fantastik temalı bir strateji oyunudur.

Acemileri askere almaya başlayıp bunları aşama aşama zorlu emektarlar haline getirerek büyük bir ordu kurabilir, daha sonraki oyunlarda en dayanıklı savaşçıları geri çağırarak karşısında kimsenin duramayacağı ölümcül bir kuvvet oluşturabilirsiniz! Birimleri geniş bir uzmanlık alanından seçebilir ve rakipleriyle her türlü arazi koşulunda iyi döğüşecek güçte bir ordu elde edebilirsiniz.

Wesnoth oynanmayı bekleyen bir çok öyküye sahiptir. Wesnoth krallığının hudutlarında haydutlarla, yarı ölülerle ve orklarla, diğer yanda yüksek tepelerde ejderlerle, Eten ormanının yeşillikleri arasında elflerle, Kanalga’nın geniş salonlarında cücelerle veya İnciler Körfezinde su insanları ile döğüşebilirsiniz. Wesnoth tahtını yeniden kazanmak için döğüşebilir veya ölüler diyarına hakim olmak için korkunç gücünüzü kullanabilir ya da topraklarınıza saldırmaya cüret eden insanlara karşı zafer kazanmak için şanlı ork kabilenize liderlik edebilirsiniz.

İki yüzden fazla birim (piyade, binici, okçu, büyücü sadece bir kaçı) arasından seçim yapabilir, küçük ekip pusularından devasa ordu çarpışmalarına kadar bir aralıkta savaşlar düzenleyebilirsiniz. Ayrıca çok oyunculu fantastik savaşlarda döğüşebilir, arkadaşlarınıza - veya yabancılara - meydan okuyabilirsiniz.

Battle for Wesnoth is open-source software, and a thriving community of volunteers cooperates to improve the game. You can create your own custom units, write your own scenarios, and even script full-blown campaigns. User-maintained content is available from an add-on server, and the very best of it is incorporated into Battle for Wesnoth’s official releases.

## Bölüm 1. Başlarken

## 1.1. Dünya

Büyük kıtanın Wesnoth sakinlerinin yaşadığı kısmından bahsederken genellikle üç ana bölge söz konusu olur: Genel olarak kanunsuzların yaşadığı kuzey bölgeleri; Wesnoth Krallığı ve onun ayrılmaz parçası Elensefar; Eten ormanı ve çevresinde Güneybatı Elflerinin yaşam alanları.

Wesnoth Krallığı bu toprakların merkezinde yer alır. Kuzeyde Büyük Nehir, doğuda ve güneyde Alçak Tepeler, güneybatıda Eten Ormanı ve batıda Okyanus arasında kalan bölge Wesnoth Krallığıdır. Elensefar, krallığın eski bir eyaletidir ve kuzeyde Büyük Nehir, güneyde İnciler Körfezi, batıda okyanus, doğuda ise belli belirsiz bir sınırla Wesnoth yer alır.

Kuzey bölgelerinde bir devlet yoktur. Bölge halkı ork, cüce, barbar ve elf topluluklarından oluşur. Kuzey ve doğusu kuzey elflerinin büyük krallığının bulunduğu Lintanir ormanı ile çevrilidir.

Kıtada yer yer rastlanan köyler ordunuz için gelir kaynaklarıdır ve yaralı askerlerin tedavisinde kullanılırlar. Ülkede yer alan dağlardan ve nehirlerden geçer, ormanlar, tepeler ve bataklıklarda gizlenir, çayırlık alanları katedebilirsiniz. Bu arazi türlerinin her birindeki yaşama uyum sağlamış farklı türlerle karşılaşabilir, bazen buralarda kolayca seyahat edebilir, bazen de sizin için normal olan arazilerde rastladığınızda bu türlerle döğüşmek zorunda kalabilirsiniz.

### 1.1.1. Mahlukat

Wesnoth dünyasında yaşayan canlılar olarak insanlar, elfler, cüceler, orklar, ejderler, sürüngenler, su insanları, nagalar ve daha çapraşık ve şaşırtıcı bir çok başka ırkın varlığından bahsedilebilir. Her ırk belli arazi türlerine uyum sağlamıştır. İnsanlar genellikle ılıman düzlüklerde yaşar. Tepeler, dağlar ve mağaralar çoğunlukla orklara ve cücelere ev sahipliği yapar. Ormanlarda elfler hüküm sürer. Okyanus ve nehirlerde ise su insanları ve nagalar baskın ırklardır.

For game purposes, the races group into factions; for example, orcs often cooperate with trolls, and elves or dwarves with humans. Some other factions reflect divisions within human society — loyalists vs. outlaws, for example. In most campaigns, you will control units drawn a single faction. But sometimes factions make alliances with others, so you may face more than one faction in a scenario.

## 1.2. Nereden Başlamalı

Wesnoth ilk çalıştırıldığında sizi karşılayan ekranda sağ tarafta bir dizi düğmeden oluşan ana menüyü göreceksiniz. Bu düğmeler sadece fare ile çalışır. Sabırsızsanız size ilk tavsiyemiz “Language” düğmesine tıklayıp oyun dilini Türkçe yapmanız olacaktır. (Bu çeviri, oyunu Türkçe oynamak isteyenler içindir.) Sonra “Öğretici” düğmesine tıklayıp öğreticiyi çalıştırırsınız. Öğreticide oyunu öğrendiğinize kanaat getirdikten sonra “Seferberlik” düğmesine tıklayıp önünüze gelen listeden “İki Kardeşin Hikayesi” seferberliğini oynayabilirsiniz.

Öğretici
  The tutorial is a real, but basic, game which teaches you some of the basic controls needed to play the game. Winning or losing is not important here, but learning what to do is. Click the Tutorial button to play. In the Tutorial you are in the role of the prince Konrad or the princess Li’sar, learning from the Elder Mage Delfador - pay attention or he might turn you into a newt.
Seferberlik
  Wesnoth’un birincil tasarım amacı seferberlikleri oynatmaktır. Seferberlikler birbirlerine bağlı senaryolardan oluşur. Yeni bir seferberlik başlatmak için bu düğmeye tıkladıktan sonra karşınıza bilgisayarınızda kurulu seferberliklerin listesi gelir (isterseniz başka seferberlikleri indirip kurabilirsiniz). Oynamak istediğiniz seferberliği seçip “Tamam” düğmesine veya seçim yapmadan çıkmak için “İptal” düğmesine tıklayabilirsiniz. Her seferberliğin açıklamasında belirtilen bir zorluk düzeyi (acemi düzeyi, orta düzey ve uzman düzeyi gibi) ve kendi içinde de ayrıca zorluk seviyeleri vardır (kolay, normal, zor gibi). Seferberlik içi zorluk seviyelerinden zor olanı değil normal olanı seçmenizi öneririz. Sefer sırasında zorluk derecesini değiştiremezsiniz. Acemi düzeyindeki bir seferberlikte döğüşürken sorunlarla karşılaşırsanız Temel Strateji bölümünde size yardımcı olacak bir şeyler bulabilirsiniz. Seferberliğin zorluk seviyesine karar verdikten sonra oyun seferberliğin ilk senaryosu ile başlar.
Çok oyunculu
  Bu düğmeye tıklamak suretiyle bir veya daha fazla rakibe karşı tek bir senaryo oynayabilirsiniz. Çok oyunculu oyunları internette veya kendi bilgisayarınızda insan rakiplere veya bilgisayar rakibe karşı oynayabilirsiniz. Oyunu nerede oynayacağınıza karar verdikten sonra tıkladığınız düğme ile karşınıza seçeceğiniz senaryoyu nasıl oynamak istediğinizi belirtebileceğiniz seçenekler sunan bir pencere gelecektir. Daha ayrıntılı bilgi için Senaryolar bölümüne bakınız.
Yükle
  Evvelce kaydedilmiş bir oyunu yüklemek isterseniz bu düğmeye tıklayın. Karşınıza gelen kayıtlı oyunlar listesinden yükleyeceğiniz oyunu seçip Tamam düğmesine veya oyun yüklemeden çıkmak için İptal düğmesine tıklayabilirsiniz. Yeniden oynanacak oyunu seçtikten sonra ‘Tekrar göster’ kutucuğunu işaretlerseniz yüklenen oyunun bütün hareketleri baştan itibaren gösterilir.
Eklentiler
  Bu düğmeye tıkladığınızda kullanıcılar tarafından oluşturulmuş içeriğin sunulduğu içerik sunucusuna bağlanırsınız. Bu içerik arasında seferberlikler, çok oyunculu senaryo çağları (her çağın kendine özgü hizipleri vardır) ve çok oyunculu haritaları bulabilirsiniz. “Eklentileri sil” düğmesiyle artık istemediğiniz eklentileri sisteminizden silebilirsiniz.
Haritacı
  Kendi seferberliklerinizin veya çok oyunculu oyunların haritalarını oluşturmak için kullanılan Harita Düzenleyiciyi başlatmak için bu düğmeye tıklayın.
Dil
  İstediğiniz dili seçmek için bu düğmeye tıkladıktan sonra listeden dili seçip Tamam düğmesine tıklamak suretiyle dili değiştirebilir veya İptal düğmesiyle mevcut dili kullanmaya devam edebilirsiniz. Wesnoth ilk başlatıldığında sisteminizin öntanımlı dili saptanabilmişse o dil, aksi takdirde İngilizce kullanılır. Wesnoth düğmelerindeki yazılar İngilizce olmuşsa dili Türkçe yapmak için “Language” düğmesine tıklayıp listeden ‘Türkçe’’yi seçeceksiniz.
Tercihler
  Öntanımlı ayarları değiştirmek için bu düğmeye tıklayın.
Teşekkür
  Wesnoth’un ana katkıcılarının listesini görmek isterseniz bu düğmeye tıklayınız. Listedekileri çoğunlukla irc.freenode.org:6667 adresindeki #wesnoth kanalında bulabilirsiniz.
Çıkış
  Wesnoth’u kapatmak için bu düğmeye tıklayacaksınız.
Yardım
  Bu düğmeye tıkladığınızda oyuna dahil edilmiş Yardım Sistemi açılır. Burada birimler ve oyunun oynanışı hakkında bilgiler bulabilirsiniz. Yardım sisteminde bulacağınız şeylerin çoğuna bu kılavuzda yer verilmiştir.
Sonraki
  Bu düğmelere tıklamak suretiyle “Wesnoth Kitabı” içindeki ipuçları arasında dolaşabilirsiniz.
Önceki
  Bu düğmelere tıklamak suretiyle “Wesnoth Kitabı” içindeki ipuçları arasında dolaşabilirsiniz.

## 1.3. Oyun Kipleri

Wesnoth Savaşında oyun oynamak için temelde iki yöntem vardır:

- Bilgisayara karşı, birbirlerine bağlı senaryolardan oluşan seferberlikleri oynamak.
- Bilgisayar veya insan rakiplere karşı tek bir senaryo oynamak.

### 1.3.1. Seferberlikler

Campaigns are sequences of battles with a connecting storyline. Typical campaigns have about 10-20 scenarios. The main advantage with campaigns is that they allow you to develop your army. As you complete each scenario, the remaining units at the end are saved for you to use in the next scenario. If you choose not to use a unit at all during a scenario it is carried over to the next, so you don’t lose units you don’t use.

Seferberlikler Wesnoth’un başat oynama biçimi olarak düşünülmüştür. Yeni oyuncuların oyunu öğrenmesi için önerilen en eğlenceli yol seferberliklerin oynanmasıdır.

### 1.3.2. Senaryolar

Tek bir senaryonun tamamlanması yaklaşık yarım saat ile 2 saat arasında değişir. Bu en hızlı oyun oynama şeklidir fakat senaryo bitiminde birimler kaydedilmez ve seferberlik birimlerini kullanamazsınız. Senaryoları internete bağlı olarak veya bağlı olmaksızın doğrudan kendi makinenizde bilgisayara veya başkalarına karşı oynayabilirsiniz. Senaryolara ana menüden “Çok oyunculu” düğmesine tıklayıp erişebilirsiniz.

In general multiplayer games are played against other players via the Internet (you can also run them on your LAN if you have one). All these games are co-ordinated through the Wesnoth multiplayer server. Multiplayer games can take anywhere from 1 hour to 10 hours, depending on how many players there are (and the size of the map). The average time is between 3 to 7 hours. Games can be saved and loaded as many times as you like. So, it’s possible for some games to last 1 or 2 weeks, even though the play time is only a few hours. You cannot carry over units in multiplayer from one scenario to the next, so building up your army’s strength is possible only within the scenario.

“Çok oyunculu” düğmesine tıkladıktan sonra açılan menüde şu seçenekler bulunmaktadır:

#### Kullanıcı

Bu isim, çok oyunculu oyun sunucusunda sizin adınız olacak. Wesnoth forumlarında bir hesabınız varsa resmi sunucuya bağlanmak için bu kullanıcı isminizi ve parolanızı kullanabilirsiniz. Bir parola belirtmeksizin kayıtlı bir ismi kullanamazsınız.

#### Resmi Sunucuya Bağlan

Bu seçenek sizi doğrudan resmi sunucuya bağlar. İsterseniz kendi oyununuzu kurabilmeniz, isterseniz yeni oyuncular bekleyen oyunlara katılabilmeniz için salona alınırsınız.

#### Sunucuya Bağlan

Bu seçenek bağlanmak istediğiniz sunucunun adresini girebileceğiniz bir pencere açar. Bu pencerede ayrıca “Listeyi Göster” diye bir düğme vardır. Bu düğmeyle açılan pencerede ana sunucu o an devrede değilse yedek olarak kullanılabilecek resmi sunucular listelenir.

Resmi ve kullanıcıların oluşturduğu sunucuların tam listesini Çok oyunculu sunucuları sayfasında bulabilirsiniz.

Bu menü seçeneği ile başka bir oyuncu tarafından sunulan sunuculara da erişebilirsiniz. Dolayısıyla, yerel ağınızda bir sunucu çalıştırırsanız sadece adresini ve port numarasını (öntanımlı:15000) yazmanız yetecektir. Örneğin, 192.168.0.10 adresinde öntanımlı portu dinleyen bir sunucuya bağlanmak için bu diyaloğa 192.168.0.10:15000 değerini girmelisiniz.

#### Yerel Ağ sunucusu

Bir harici çok oyunculu oyun sunucusu kullanmaksızın bir çok oyunculu oyun başlatmak isterseniz wesnothd sunucu programını çalıştırmak suretiyle kendi sunucunuzu oluşturabilirsiniz. Bu seçeneği seçtiğinizde sunucu programı artalanda kendiliğinden başlatılır ve tüm oyuncular sunucudan ayrılınca durdurulur. Oyunu sizin makinenize bağlanarak oynamak isteyen oyuncular TCP kullanarak 15000 portundan sizin sunucunuza bağlanacakları için eğer güvenlik duvarı kullanıyorsanız, ayarlarınızda 15000 portuna TCP erişimine izin vermelisiniz. Bir yönlendiricinin arkasındaysanız, ağ yöneticinize 15000 portuna gelen istekleri sizin makinenize yönlendirmesini söyleyiniz. Oyun oynamak için başka bir sunucuya bağlanmak isterseniz güvenlik duvarı ve/veya yönlendirici ayarlarında bir değişiklik yapmanıza gerek yoktur.

#### Yerel Oyun

Bu düğmeyle hiçbir sunucuya bağlanmazsınız, oyun sadece kendi makinenizde çalışır. Böyle bir oyunu oyuncular yer değiştirerek aynı makinede oynarlar. Bu tür bir oyunda geçireceğiniz zamanla internette oynadığınızda geçireceğiniz zaman arasında çok büyük bir fark yoktur. İsterseniz oyunu sadece bilgisayara karşı da oynayabilirsiniz. Gerçek oyunculara karşı oynamadan önce çeşitli haritalar hakkında bilgi sahibi olmak isterseniz bu yöntemi kullanabilirsiniz. Ayrıca hangi hizipi kullanacağınıza karar vermek için çeşitli hizipleri denemek amacıyla da bu yolu kullanabilirsiniz. Şüphesiz bir oyunu arkadaşınızla birlikte bilgisayara karşı oynamanız ayrıca mümkündür.

### 1.3.3. Oyun Ekranı

İster bir seferberlik ister çok oyunculu bir senaryoyu oynuyor olun, aynı temel ekran yerleşimini kullanırsınız. Ekranın büyük bir kısmını oyunda yer alan hareketlerin gösterildiği bir harita doldurur. Haritanın çevresine oyun hakkında yararlı bilgiler sağlayan bileşenler bulunur. Bu bileşenler aşağıda ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Ekranın tepesinde yer alan çubukta soldan sağa doğru şu öğeler yer alır:

1. Menü düğmesi
2. Eylemler düğmesi
3. El sayacı (o anki el/azami el sayısı)
4. Altınınız
5. Köyler (sizinkiler/toplam köy sayısı)
6. Birim sayınız
7. Gideriniz
8. Geliriniz
9. Günün saati veya kalan süre (çok oyunculu oyunlar için)
10. O anki altıgenin konumu (x-koordinatı, y-koordinatı)
11. Seçili birimin imlecin üzerinde bulunduğu altıgendeki hareketi ve savunma direnci
12. Geçerli arazi türü

Ekranın sağındaki panelde yukarıdan aşağıya doğru:

1. Ölçekli olarak haritanın tamamı
2. Günün vakti göstericisi
3. Seçili birimin birim tanımı
4. Eli bitir düğmesi

### 1.3.4. Askere Alma ve Askere Çağırma

Bir senaryo veya seferberliğe ilk başladığınızda harita üzerinde bir kaç birim olacaktır. Bunlardan biri sizin komutanınız olacaktır (altından bir taç simgesiyle belirtilir). Komutanınız genellikle burç adı verilen özel bir kale bölümünde yer alır. Komutanınız bir kale burcunda olduğu zaman (bu kalenin sizin kaleniz olması şart değildir) ve yeterince altınız da varsa ne zaman isterseniz ordunuz için asker alabilirsiniz. Daha sonraki senaryolarda önceki senaryolarda sağ kalmış birimleri de yeni asker almadaki gibi geri çağırabilirsiniz. Böyle, senaryodan senaryoya geçerek düşmanı yenecek güçte bir ordu kurabilirsiniz.

The first thing you will probably want to do is recruit your first unit. Press `Ctrl-R` (or right click on an empty castle hex and select "Recruit") and you will be able to recruit a unit from a list of all the units available to you. Each recruit is placed on an empty castle hex. Once you have filled the castle, you cannot recruit any more until units move off. Your opponent’s commander is similarly placed on its castle keep and will begin by recruiting its troops — so don’t dilly-dally looking at the scenery, there’s a battle to be won.

Her başarılı biten senaryonun sonunda sağ kalan askerlerinizi program kaydeder. Sonraki senaryonun başlangıcında bu eski askerleri askere almaya benzer bir şekilde geri çağırabilirsiniz. Eski askerler yeni askere alınacaklardan daha tecrübeli olacakları için eskilerden tecrübe kazanmışları geri çağırmak daha iyidir.

### 1.3.5. Ordunuz

Bütün oyun türleri birim adı verilen askerleri kullanırlar. Her birim Irk, Seviye ve Sınıfı ile tanımlanır. Her birimin kendine özgü güçlü ve zayıf yanları vardır. Bunlar birimin üzerinde bulunduğu araziye ve seviyesine bağlı olarak değişen dirençleriyle belirlenir. Bu konu oyun içi yardımda daha ayrıntılı anlatılmıştır.

### 1.3.6. Yaşam ve Ölüm - Deneyim

As your troops gain battle experience, they will learn more skills and become stronger. They will also die in battle, so you’ll need to recruit and recall more when that happens. But choose wisely, for each has strengths and weaknesses a cunning opponent will quickly exploit.

### 1.3.7. Zafer ve Yenilgi

Her senaryonun başlangıcında “Senaryo Amaçları” penceresinde yazanları dikkatle okuyun. Genellikle zafere ulaşmak için düşman liderini öldürmeniz istenir ve yenilgi de genellikle komutanınızın ölümü halinde gerçekleşir. Fakat senaryoların amaçları her zaman bunlarla sınırlı olmayabilir; liderinizi haritanın belli bir noktasına götürmeniz, bir bulmacayı çözmeniz veya bir kuşatmaya belli bir el sayısı dayanmanız istenebilir.

Senaryoyu başarıyla tamamladığınızda harita karanlıklaşır ve Eli Bitir düğmesi Senaryoyu Bitir düğmesine dönüşür. Artık düğmeye basmadan önce kayıt seçeneklerini değiştirmek veya (çok oyunculu bir oyundaysanız) müttefiklerinizle sohbet etmek gibi şeyler yapabilirsiniz.

### 1.3.8. Altın

Your army does not fight for free. It costs you gold to recruit units and gold to maintain them. You start each scenario with gold carried over from previous scenarios (although each scenario ensures you have at least a minimum amount of gold to start if you didn’t carry over enough from previous scenarios) and can gain more by meeting scenario objectives quickly and, during a scenario, by controlling villages. Each village you control will give you two gold pieces income per turn. When you first start a scenario it is usually worthwhile to gain control of as many villages as you can to ensure you have sufficient income to wage war. You can see your current gold and current income at the top of the screen as described in the section on the game screen.

### 1.3.9. Kaydetme ve Yükleme

Her senaryonun başında oyununuz normalde kaydedilir. Eğer yenilirseniz, senaryoyu tekrar yükleyip yenilmemeye çalışabilirsiniz. Eğer senaryo bitmeden oyundan çıkmanız gerekirse bulunduğunuz eli kaydedip daha sonra bunu geri yükleyip kaldığınız yerden devam edebilirsiniz. Ancak şunu unutmayın ki, iyi bir Wesnoth Savaşı oyuncusu asla senaryo bitmeden oyunu kaydetmek ihtiyacını duymaz. Ancak, yeni başlayanlar bu işleme sık sık başvururlar.

## Bölüm 2. Oynama

## 2.1. Denetimler

Aşağıda öntanımlı denetim tuşları listelenmiştir. İsterseniz bunları Tercihler menüsünden değiştirebilirsiniz.

Tablo 2.1. Denetimler ve Kısayol Tuşları

F1 | Wesnoth Savaşı Yardımı
Ok tuşları | Kaydırma
Sol tık | Birimi seçer ve hareket ettirir.
Sağ tık | Ana menü, eylemi iptal eder.
Orta tık | İmlecin bulunduğu altıgeni ekrana ortalar.
Esc tuşu | Oyundan çıkar, menüden çıkar, iletiyi iptal eder.
Ctrl-r | Bir birimi askere almak için
Ctrl-alt-r | Son birimden bir tane daha askere almak için
Alt-r | Eski askerleri çağırmak için
u | Son hareketi geri almak için (sadece bir yaptırımla sonuçlanmamış hareketler geri alınabilir)
r | Geri alınan hareketi ileri alır
m | Bir oyuncuya ileti göndermek için (çok oyunculuda)
ctrl-m | Müttefiklerinize ileti göndermek için (çok oyunculuda)
Alt-m | Oyundaki herkese ileti göndermek için (çok oyunculuda)
Alt-c | Sohbet günlüğünü gösterir
n | Hareketi bitmemiş birimleri taramak için
N | Hareketi bitmemiş birimleri ters yönde taramak için
Boşluk tuşu | Hareketi bitmemiş birimlerin kalan hareketlerini sıfırlayıp sonraki birime geçmek için
Shift-Boşluk | Seçili birimi yerinde tutmak için (hareketini sıfırlar)
Ctrl-Boşluk | End this player’s turn
Ctrl-v | Olası düşman hareketlerini göstermek için (düşmanın sonraki el gideceği yerler)
Ctrl-b | Olası düşman hareketlerini göstermek için (birimleriniz harita üzerinde yokmuşçasına)
Ctrl-j | Senaryo amaçlarını gösterir
Ctrl-f | Tam ekran ile Pencereli kip arasında geçiş yapar
Ctrl-a | Hızlandırılmış oyun kipini açıp kapar
Ctrl-g | Izgarayı açıp kapar
Ctrl-c | Ekrandaki yaftaları siler
Ctrl-s | Oyunu kaydeder
Ctrl-o | Oyun yükler
Ctrl-p | Tercihler menüsünü açar
Ctrl-q | Oyundan çıkar
/ | Ara (adına göre birimi veya yaftayı bul)
t | Hareketi kesintiye uğratılan birimi hareketine devam ettirmek için
+ | Görüntüyü büyütür
- | Görüntüyü küçültür
0 | Görüntüyü öntanımlı duruma getirir
Ctrl-n | Birimi isimlendirmek için
1-7 | Seçili birimin kaç elde nerelere kadar gidebileceğini gösterir
l | Lider ekranda görünecek şekilde haritayı kaydırır
d | Seçili birimin tanımını getirir
Ctrl-g | Izgarayı açıp kapar
S | Örtüyü hemen günceller
D | Örtü güncellemeyi geciktirir
Alt-l | Bir altıgene bir yafta eklemek için
Ctrl-l | Takım etiketini ayarlar
Alt-s | Durum tablosunu gösterir
s | İstatistikleri gösterir
Alt-u | Birim listesini gösterir
Ctrl-alt-m | Oyun seslerini açıp kapar
: | Komut Kipi

## 2.2. Altın

Tarafların her birine başlangıçta belli bir miktar ve her elin başında da 2 altın verilir. Ayrıca her el sahip olduğunuz köy başına da genellikle 2 altın gelir elde edersiniz. Bir seferberlikte bir senaryonun asgari başlangıç altını önceki senaryodan elde kalan altının %80'inden yüksekse oyuncu bu asgari altınla başlar, aksi takdirde önceki senaryodan devredilen miktarla başlar. Her senaryo için asgari başlangıç altını seferberlik başlangıcında seçtiğiniz zorluk seviyesini göre değişiklik gösterir. Zorluk seviyesi arttıkça bu miktar küçülür.

### 2.2.1. Askere alma ve geri çağırma

Altının ana kullanım amacı ordunuza yeni birimler almak veya önceki senaryolarda sağ kalmış birimleri ordunuza geri çağırmaktır. Bir birimin askere alınabilmesi veya geri çağırılabilmesi için liderin kale burcunda bulunması ve en az bir tane boş kale altıgeni olması gerekir.

- Boş kale altıgenlerinden birine sağ tıkladıktan sonra açılan menüden ‘Asker al’ seçeneğine tıklayıp açılan listeden yeni birimleri askere alabilirsiniz. Askere alma bedeli birimden birime değişiklik gösterse de genellikle 10 ila 20 altın arasındadır.
- Boş kale altıgenlerinden birine sağ tıkladıktan sonra açılan menüden ‘Çağır’ seçeneğine tıklayıp açılan listeden tecrübeli birimleri askere çağırabilirsiniz. Geri çağırma bedeli sabit olup, birim başına 20 altındır. Daha ayrıntılı bilgi için Eski askerlerin çağrılması bölümüne bakınız.

### 2.2.2. Gider

Each unit also has an upkeep cost. The upkeep cost is generally equal to the level of the unit, unless the unit has the "Loyal" trait (see below). Units that are not initially recruited - i.e. the leader or those that join voluntarily - usually have the Loyal trait. Upkeep is only paid if the total upkeep of a side’s units is greater than the number of villages that side controls. Upkeep paid is the difference between the number of villages and the upkeep cost.

### 2.2.3. Gelir

Her el elde edilecek gelir, sadık olmayan birimlerinizin seviyelerinin toplamının bakım giderine eşit olduğu durumda, şu formülle hesaplanır:

    2 + villages - maximum(0, upkeep - villages)

Türkçesi:

    2 + köy_sayısı - azami(0, gider - köy_sayısı)

Eğer bakım giderinin 2 eksiği köy sayısından büyükse taraf altın kaybetmeye başlar. Eşitse ne gelir ne de gider söz konusu olur.

## 2.3. Birimler

Wesnoth Savaşı’nda her biri farklı özelliklere sahip yüzlerce birim vardır. Her birimin kendini diğerlerinden farklı kılan kendine özgü karakter özellikleri vardır. Ayrıca seferberlik tasarımcıları oyuncuların seçeneklerini arttırmak için kendi tasarladıkları birimleri de oyuna katarlar.

Bir birimin yaşam puanı (YP), hareket puanı (HP), kullanabildiği silahlar ve bu silahların vereceği hasarlar birimin tanımlayıcı özelliklerinden bazılarıdır. Birimlerin bunlardan başka aşağıda ayrıntılı olarak açıklanacak olan özel yetenekleri olabilir ve günün vaktine göre farklı mizaç özellikleri gösterebilirler.

### 2.3.1. Vardiyalar

Her birimin ait olduğu bir vardiya vardır: adaletli, tarafsız veya kaotik. Vardiyalar birimin günün hangi saatinden ne kadar etkileneceğinin bir göstergesidir. Adaletli birimler gündüz daha fazla hasar verirken gece o kadar hasar veremezler. Kaotik birimler ise tersine gece daha çok hasar verirler. Tarafsız birimler ise günün saatinden etkilenmezler.

Gündüz ve gece güneşin ve ayın konumuna bağlı olarak iki dönemden oluşur: Sabah ve İkindi ile Gece ve Sabaha Karşı.

Aşağıdaki tabloda günün farklı vakitlerinin adaletli ve kaotik birimlerin hasar durumlarına etkisi gösterilmiştir:

Tablo 2.2. Günün vakti ve hasar

Evre | Resim | Gün vakitleri | Adaletli | Kaotik
--- | --- | --- | --- | ---
1 |  | Şafak | -- | --
2 |  | Gündüz (sabah) | +%25 | -%25
3 |  | Gündüz (ikindi) | +%25 | -%25
4 |  | Akşam | -- | --
5 |  | Gece (gece) | -%25 | +%25
6 |  | Gece (sabaha karşı) | -%25 | +%25
Özel |  | Yeraltı | -%25 | +%25

Aklınızda olsun, bazı senaryolar yeraltında geçer ve buralarda gece hiç bitmez!

For example: consider a fight between a Lawful and a Chaotic unit when both have a base damage of 12. At dawn and dusk, both will do 12 points of damage if they hit. During Morning or Afternoon, the Lawful unit will do (`12 \* 1.25`) or 15 points, while the Chaotic unit will do (`12 \* 0.75`) or 9 points. During First or Second Watch, the Lawful unit would do 9 points compared to the Chaotic unit’s 15.

Bunlara eşdeğer bir Tarafsız birim ise isabet ettirdiği taktirde günün vaktinden bağımsız olarak daima 12 puanlık hasara yol açacaktır.

### 2.3.2. Karakterler

Her birimin kendine has bazı karakteristik özellikleri vardır. Bu karakterler, birimler oluşturulurken rasgele atanırlar. Çoğu birim iki karakter özelliği birden alır.

Çoğu birim için olası karakter özellikleri:

Zeki
  Zeki birimlerin seviye atlaması normalden %20 daha az tecrübe gerektirir (trollere bu özellik verilmez). Zeki birimler bir seferberliğin başında çok faydalıdırlar, çünkü üst seviyelere daha çabuk ulaşırlar. Seferberliğin ileri senaryolarında zeki birimler artık çok faydalı olmazlar çünkü en üst seviyeye ulaştıktan sonraki tecrübe puanları birimler için pek bir işe yaramaz. Eğer çok sayıda ‘en üst seviye’ birimine sahipseniz, işinize en çok yarayacak mizaca sahip olanları çağırmayı düşünebilirsiniz.
Hızlı
  Quick units have 1 extra movement point, but 5% less HP than usual. Quick is the most noticeable trait, particularly in slower moving units such as trolls or heavy infantry. Units with the Quick trait often have greatly increased mobility in rough terrain, which can be important to consider when deploying your forces. Also, Quick units aren’t quite as tough as units without this trait and are subsequently less good at holding contested positions.
Dayanıklı
  Dayanıklı birimlerin normalden 4 fazla yaşam puanına ek olarak her seviye için 1 fazla yaşam puanları vardır. Dayanıklı birimler bir seferberliğin her bölümünde faydalıdırlar ve bu bütün birimler için en faydalı yetenektir. Dayanıklı mizaç az yaşam puanı, iyi savunma ve yüksek dirence sahip bir birim için çok faydalıdır. Dayanıklı birimler stratejik noktaları tutmak için idealdirler.
Güçlü
  Güçlü birimler yakın döğüşte vuruş başına 1 fazla hasar verirler ve kendilerinin 1 fazla YP’leri vardır. Herhangi bir yakın döğüş birimi için kullanışlı olmasına karşın güçlülük elf savaşçısı gibi fazla sayıda vuruş yapan birimlerde daha etkilidir. Güçlü birimler bir birimi öldürmek için verilebilecek olandan biraz fazla hasar gerektiği zaman çok faydalıdırlar.

Ayrıca belli birimlere veya sadece belli bir ırkın birimlerine atanabilen bazı karakter özellikleri vardır. Bunlar:

Becerikli
  Becerikli birimler menzilli döğüşte her isabetli atışta 1 fazla hasar verirler. Becerikli mizacı sadece elflere aittir. Elf bireyleri esrarengiz zerafetleri ve okçuluktaki yetenekleri ile bilinir. İçlerinden bazıları diğerlerini çok aşan doğal bir yeteneğe sahiptir. Bu elfler her bir ok ile ek bir hasara sebebiyet verirler.
Sağlıklı
  Renowned for their vitality, some dwarves are sturdier than others and can rest heal even when traveling or fighting. Healthy units have 1 HP plus 1 HP per level more than usual and rest heal the usual 2 HP after each turn regardless.
Korkusuz
  Aydınlığın ve karanlığın bu cesur birimler üzerinde olumsuz bir etkisi olmaz (Ağır piyade, troller, yürüyen cesetler).

Bunlardan başka bir de rasgele atanmayan bazı karakter özellikleri vardır. Bu özellikler ya senaryo başlangıcında senaryo tasarımcısı tarafından atanır ya da belli birimlere zaten atanmış olur:

Sadık
  Loyal units don’t incur upkeep. Most units incur an upkeep cost at the end of every turn, which is equal to their level. Loyal units do not incur this cost. During campaigns, certain units may opt to join the player’s forces of their own volition. These units are marked with the Loyal trait. Although they may require payment to be recalled, they never incur any upkeep costs. This can make them invaluable during a long campaign, when gold is in short supply. This trait is never given to recruited units, so it may be unwise to dismiss such units or to send them to a foolish death.
Yarı Ölü
  Undead units are immune to poison, also drain and plague doesn’t work on them. Undead units generally have Undead as their only trait. Since Undead units are the bodies of the dead, risen to fight again, poison has no effect upon them. This can make them invaluable in dealing with foes who use poison in conjunction with their attacks.
Mekanik
  Mechanical units aren’t alive and thus are immune to poison, also drain and plague doesn’t work on them. Mechanical units generally have Mechanical as their only trait.

### 2.3.3. Birim Uzmanlıkları

Bazı birimlerin saldırları özeldir. Bunlar aşağıda sıralanmıştır:

Destekli
  When used offensively, this attack deals double damage if there is an enemy of the target on the opposite side of the target, and that unit is not incapacitated (e.g. petrified).
Cinnet
  Saldırı ve savunmada, bu saldırı türü, çarpışanlardan biri yıkılana kadar veya 30 ellik saldırıya denk olana dek devam eder.
Yükleme
  When used offensively, this attack deals double damage to the target. It also causes this unit to take double damage from the target’s counterattack.
Sömürür
  Bu birim yaşayan birimlerden yaşam enerjisini emer ve verdiği hasarın (aşağı yuvarlanmış) yarısı kadar iyileşir.
İlk vuruş
  Bu birim bu saldırısıyla, savunmadayken bile, her zaman ilk vuruşu yapar.
Sihirli
  Bu saldırı her zaman (saldırı ve savunma) %70 isabet şansına sahiptir.
Nişancı
  Saldırı amaçlı kullanıldığı zaman, bu saldırı her zaman %60 vurma şansına sahiptir.
Veba
  When a unit is killed by a Plague attack, that unit is replaced with a Walking Corpse on the same side as the unit with the Plague attack. This doesn’t work on Undead or units in villages.
Zehirler
  Bu saldırı hedefi zehirler. Zehirlenmiş birimler tedavi edilene veya YP 1’e inene kadar her el 8 YP kaybederler. Birim zehirden ölmez, ama kolay öldürülür hale gelir. Zehirlenmiş birim seçildiğinde durum çubuğundaki bilgilerinde yeşil bir kurukafa simgesi görünür.
Yavaşlatır
  Bu saldırı hedefi bir el boyunca yavaşlatır. Kurbanın saldırı hasarlarını yarıya indirir ve hızını yarıya (yukarı yuvarlanmış olarak) düşürür. Yavaşlatılmış bir birim seçildiğinde durum çubuğundaki bilgilerinde bir sümüklü böcek simgesi gösterilir.
Petrify
  This attack petrifies the target, turning it to stone. Units that have been petrified may not move or attack.
Kaynaşma
  Bu saldırının vuruş sayısı birim yaralanınca azalır. Vuruş sayısı, o anki yaşam puanının toplam yaşam puanına oranıyla orantılı olarak azalır. Mesela toplam yaşam puanının 3/4’üne sahip birim, normalin 3/4’ü sayıda vuruş yapabilir.

### 2.3.4. Yetenekler

Bazı birimlerin başka birimleri doğrudan etkileyen veya birimin diğer birimlerle etkileşiminde etkili olan bazı yetenekleri vardır. Bu yetenekler aşağıda listelenmiştir:

Pusu
  Bu birim ormanda gizlenebilir ve düşmanları tarafından farkedilmez. Bu birimin yolu üzerindeki ilk birim dışında, düşman birimleri bu birimi ormanda göremez ve saldıramaz. Düşman birimin bu birimi farkettiği anda hareketi durur ve kalan hareket puanları sıfırlanır.
Gizlenir
  Bu birim köylerde (sualtı köyleri hariç) gizlenebilir ve düşmanları tarafından farkedilmez. Bu birimin yolu üzerindeki ilk birim dışında, düşman birimleri bu birimi köyde göremez ve saldıramaz. Düşman birimin bu birimi farkettiği anda hareketi durur ve kalan hareket puanları sıfırlanır.
İlaç verir
  Bir ilaç veren birim, zehirlenmiş bir birimin zehrini tedavi eder ama zehri giderilmiş bir birim o el için fazladan tedavi puanı alamaz.
Tedavi +4
  Birimin, her elin başında komşu altıgenlerdeki dost birimleri tedavi etmesini sağlar. Bu birim her el en fazla 4 YP puanı iyileşme sağlayabilir veya zehrin etkisini sadece o el için durdurabilir. Zehirlenmiş bir birim tedaviciden panzehir alamaz, bu iş için bir köy ya da ilaç verebilen bir birim aramalıdır.
Tedavi +8
  Bu birim savaş alanında bitkisel otlarla sihri birleştirerek birimleri normalde mümkün olandan çok daha hızlı iyileştirir. Bu birim her el en fazla 8 YP puanı iyileşme sağlayabilir veya zehrin etkisini sadece o el için durdurabilir. Zehirlenmiş bir birim tedaviciden ilaç alamaz, bu iş için bir köy ya da ilaç verebilen bir birim aramalıdır.
Aydınlatır
  Bu birim çevresindeki alanı aydınlatarak adaletli birimlerin iyi kaotiklerin kötü savaşmasına sebep olur. Bu birimin yanındaki herhangi bir birim, gece alacakaranlık gibi, alacakaranlıkta ise gündüz gibi savaşır.
Liderlik
  Bu birim komşu altıgenlerdeki dost birimlerin daha iyi savaşmasını sağlar. Bu birimin yakınındaki dost birimler savaşta daha çok hasar yapar. Bir alt birim yakınında olduğu zaman, savaşta o birimin, lider ile arasındaki seviye farkı çarpı %25 kadar daha fazla hasar yapar.
Karabasan
  Bu birim geceleyin görünmez olur. Bu birimin yolu üzerindeki ilk birim dışında, düşman birimleri bu birimi geceleyin göremez ve saldıramaz. Düşman birimin bu birimi farkettiği anda hareketi durur ve kalan hareket puanları sıfırlanır.
İyileşir
  Bu birim her sırada 8 YP’ye kadar iyileşir. Eğer zehirlenmiş ise, o el iyileşme yerine sadece zehri giderilir.
Avcı
  Bu birim düşmanlarının bütün etki alanlarını yok sayarak hızlı bir biçimde düşmalarının yanından geçme yeteneğine sahiptir.
Sarsılmaz
  This unit’s resistances are doubled, up to a maximum of 50%, when defending. Vulnerabilities are not affected.
Dalış
  Bu birim derin suda gizlenebilir ve düşmanları tarafından farkedilmez. Bu birimin yolu üzerindeki ilk birim dışında, düşman birimleri bu birimi derin suda göremez ve saldıramaz. Düşman birimin bu birimi farkettiği anda hareketi durur ve kalan hareket puanları sıfırlanır.
Işınlanma
  Bu birim tarafının sahip olduğu iki boş köy arasında ışınlanarak ve ışınlama sırasında sadece 1 HP kullanarak hareket edebilir.

### 2.3.5. Deneyim

Birimler döğüştükçe deneyim kazanırlar. Yeteri derecede deneyim kazanan birimler bir üst seviyeye terfi ederler ve daha güçlü hale gelirler. Kazanılan deneyim miktarı düşman birimin seviyesine ve döğüşün sonucuna bağlıdır: Eğer birim rakibini öldürürse düşmanının seviyesi başına 8 tecrübe puanı (TP) kazanır (0. seviye birimler için 4); öldüremezse düşmanının her seviyesi için 1 TP kazanır. Başka bir deyişle:

Tablo 2.3. Farklı seviyelerdeki düşman birimlerle döğüşte ve ölümleri halinde kazanılacak tecrübe puanları

Düşmanın seviyesi | öldürme ödülü | döğüş ödülü
--- | --- | ---
0 | 4 | 0
1 | 8 | 1
2 | 16 | 2
3 | 24 | 3
4 | 32 | 4
5 | 40 | 5
6 | 48 | 6

### 2.3.6. Eski askerlerin çağrılması

Bir senaryo tamamlandığında sağ kalan bütün birimler geri çağrılmak üzere sonraki senaryoya devredilirler. Bir birimi yeni askere aldığınız veya geri çağırdığınız anda hemen kullanamazsınız. Geri çağrılan her birim önceki seviyesi, tecrübe puanı, (bazen) topladığı sihirli nesneler ve tam yaşam enerjisi ile gelir.

## 2.4. Hareket

Clicking on a unit identifies all the places it can move on its current turn by dimming unreachable hexes (pressing the number keys 2-7 will identify the additional hexes that can be reached in that number of turns in a similar manner). While in this mode, moving the cursor over a hex will identify the path your unit will take towards that hex as well as additional information on the defensive bonus of your unit on that hex and, if it will take more than one turn, the number of turns it will take your unit to arrive. If you do not wish to move the unit this mode can be cancelled by selecting a different unit (by clicking on the new unit or using the `n` or `N` keys) or by right-clicking (Command-click on a Mac) anywhere on the map. The orbs on the top of a unit’s energy bar provide a quick way to see which of your units have already moved or can move further in the current turn.

If you decide to move the selected unit, click on the hex you want to move to and your unit will move towards that space. If you select a destination which is beyond reach in the current turn, the unit will move as far as it can in the current turn and enter goto-mode. In goto-mode your unit will continue moving towards its destination in subsequent turns. You can easily undo goto movements at the beginning of your next turn. You may also change a unit’s destination by selecting that unit and choosing a new destination or clicking the unit again to cancel the goto.

Sahipsiz veya düşmana ait bir köyde biten bir hareket birimin kalan hareket puanının sıfırlanmasına sebep olur.

Çoğu birim, ilerlemeye çalışan biriminizin hareketini etkileyen bir etki alanına sahiptir. Birim yolu üzerinde böyle bir etki alanına rastlarsa hareketi o noktada durur ve kalan hareket puanları sıfırlanır. Bu sınırlama aslında birimin o el hareket edebileceği alanın gösterimine kendiliğinden uygulanır.

### 2.4.1. Etki Alanı

A unit’s Zone of Control extends to the six hexes immediately adjacent to the unit, and units that move into an enemy zone of control are forced to stop. Units with the skirmisher ability ignore enemy zones of control and are able to move through them freely without being forced to stop. Level 0 units are considered too feeble to generate a zone of control and all units are able to move through the hexes around an enemy level 0 unit freely.

### 2.4.2. Küreler

Birimlerin her birinin enerji çubuğunun tepesinde gösterilen birer küresi vardır. Bu küreler,

Tablo 2.4. Küreler

Küre | Resim | Açıklama
--- | --- | ---
Yeşil |  | If you control the unit and it hasn’t moved this turn
Sarı |  | birim sizin emrinizdeyse ve hareket etmiş ama devam edebilecek veya saldırabilecekse sarıdır
Kırmızı |  | birim sizin emrinizdeyse ve o el tüm hareket hakkını doldurmuşsa kırmızıdır
Mavi |  | birim emrinizde olmayan bir dost birimse küre mavidir
- |  | Düşman birimlerinin enerji sütunlarının üstünde küre yoktur

### 2.4.3. Halkalar, Takım Renkleri ve Kahraman Simgeleri

Below each unit there will normally be a colored ellipses or base. The color identifies its team; in a campaign game, the human-player color is red. The team color will also show up in parts of the unit’s clothing, or possibly on a shield insignia.

Normal olarak halkalar kesintisiz bir çizgiye sahiptir. 0. seviye birimlerde halka çizgisi kesikli olabilir. Bu, birimin bir etki alanına sahip olmadığını gösterir.

Bazı seferberliklerde liderleri ve kahramanları belli etmek için yıldız biçimli halkalar kullanılır (kahramanlar, senaryo boyunca ölmemesi gereken özel birimlerdir). Bazılarında ise kahramanları belli etmek için enerji çubuğunun üstüne gümüş bir taç yerleştirilir. Ancak bazı seferberliklerde belli bir kahraman imlemesi hiç yoktur. Bu tamamen seferberlik tasarımcısının yaptığı seçimlere bağlıdır.

## 2.5. Çarpışma

Çarpışma her zaman birbirinin yanındaki birimler arasında cereyan eder. Biriminize tıkladıktan sonra saldırmak istediğiniz düşman birimine tıklarsanız, biriminiz düşman birimine doğru gider ve yanyana geldikleri zaman döğüş başlar. Saldıran ve savunan kendi vuruş sayıları dolana kadar karşılıklı vuruşurlar. Saldıran saldıracak bir silahını seçer ve savunan aynı türden bir saldırısı ile karşılık verir. İki saldırı türü vardır: genellikle kılıç, balta ve pençe gibi silahları kapsayan yakın döğüş ve genellikle ok, mızrak ve ateş topu gibi silahları kapsayan menzilli.

Eğer bir yakın döğüş silahıyla düşmana saldırırsanız düşmanınız da size yakın döğüş silahıyla karşılık vermek zorundadır. Aynı şekilde menzilli saldırı silahıyla saldırırsanız bir menzilli savunmayla karşılanırsınız. Eğer düşmanınızın aynı türde bir silahı yoksa size karşı savunma yapamaz ve böyle bir çarpışmada yara almazsınız.

Farklı saldırı türleri farklı miktarda hasara sebep olur ve her silahın yapabildiği vuruş sayısı sınırlıdır. Örneğin, Elf Savaşçısı kılıcıyla her isabet kaydedişinde 5 puanlık hasara sebep olur ve böyle 4 hamle yapabilir. Bu 5-4 şeklinde yazılır ve her biri 5 puanlık hasar şansına sahip 4 hamle anlamına gelir.

Every unit has a chance of being hit based on the terrain it is in. For instance, units in castles and villages have a lower chance of being hit, and Elves in forest have a low chance of being hit. To see a unit’s defense rating (i.e. chance not to be hit) in terrain, click on the unit, and then mouse over the terrain you’re interested in, and the defense rating will be displayed as a percentage value in the status pane, as well as shown over the terrain hex.

Bunlara ek olarak, saldırı sırasında saldıranın ve savunanın isabet şansını da öğrenme imkanınız da vardır. Bunun için “Düşmana Saldır” penceresinde sağ alttaki “Hasar Hesaplamaları” düğmesine tıklayınız.

### 2.5.1. Saldırı türleri

- Kesme: Düşmandan et koparmakta kullanılan keskin kenarlı silahlar. Örnekler: hançer, pala, eskrim kılıcı, ejder pençesi.
- Piercing: Weapons with a sharp point and either a long handle or a missile, used to perforate foe’s body and damage internal organs. Examples: Knight or infantry pike, arrow.
- Impact: Weapons having neither a sharp point nor a cutting edge, but heavy enough to break an enemy’s bones. Examples: mace, staff, Troll fist.
- Cold: Weapons based on cold or ice missiles. Example: A Dark Adepts’s chill wave.
- Fire: Weapons using fire to roast the foe like a chicken. Example: A drake’s fire breath.
- Arcane: An attack that dispels the magic animating zombies, specters, and other undead creatures and spirits. Example: A white mage’s magic attack.

### 2.5.2. Direnç

Her birim saldırı türü ne olursa olsun az ya da çok bir zarar görür. Her birim tanımında o birimin 6 farklı saldırı türüne karşı dirençleri gösterilmiştir. Pozitif bir direnç değeri birimin o saldırı türünden ne kadar daha az hasar göreceğini gösterirken, negatif direnç değerleri birimin o saldırı türünden ne kadar daha fazla hasar göreceğini gösterir.

Örnekler: Ejderler delme ve soğuk saldırı türleri hariç çoğu saldırı türünden daha iyi korunurlar. Centilmen delici saldırılara diğer saldırı türlerindeki gibi dayanıklı değildir. Yarı ölüler kesme ve delme saldırılarına karşı çok dayanıklı olmalarına karşın darbe ve ateşe karşı zayıf, gizemli saldırılara karşı ise epeyce zayıftırlar.

Düşman birimlere karşı en iyi saldırı türünü seçebilmek, düşmanı öldürebilme şansınızı arttıracaktır.

## 2.6. Tedavi

Bir birim her el azami 8 yaşam puanına kadar tedavi edilebilir. Bir el boyunca döğüşmeyen ve hareket etmeyen birimler dinlenirler ve 2 YP geri kazanırlar. Dinlenme yoluyla elde edilen 2 puanlık artış, normal tedavi puanına eklenerek 10 puana kadar yaşam enerjisinin geri kazanılmasını sağlayabilir.

Bir birimi tedavi etmenin iki yolu vardır:

- Bir köyde beklemek. Birim her el 8 YP geri kazanabilir.
- Being adjacent to units with the heals ability. The number of hitpoints healed is specified in the unit’s ability description. This is invariably heals +4 or heals +8.

### 2.6.1. İyileşme

Troller ve ağaçlar kendi kendilerini tedavi etme yeteneğine sahip birimlerdir. Yaralanmışlarsa her el 8 YP’ye kadar iyileşirler. Bütün birimlerin bir elde 8 YP’den daha fazlasını geri kazanamayacağına dikkat ediniz, bu bakımdan troller ve ağaçlar bir köyde veya bir tedavici birimin yanında olmakla fazladan YP geri kazanamazlar.

### 2.6.2. Zehirler

Some attacks can inflict poison damage on your unit. When this happens the poisoned unit will take 8 damage each turn until it is cured. Poison can be cured by waiting on a village or being next to a unit with the cures ability. Units with the heals ability can only prevent the poison from causing damage that turn, not cure it. When poison is cured the unit does not gain or lose hitpoints on that turn due to healing/poisoning. A unit can not be healed normally until it is cured of poisoning. Resting is still allowed, although it will not substantially diminish the poison’s effect.

Tedavi ile ilgili bazı ipuçları:

- Bir birimin tamamen tedavi edilmesi bir çok el sürebilir.
- Tedaviciler (Elf Şaman, Elf Rahip, Elf Yer Perisi, Ak Büyücü, Işık Büyücüsü, Kutsal Şövalye) çevrelerinde bulunan bütün yaralı birimleri tedavi ederler. Bu bakımdan bu birimleri savaş alanına yakın tutmalı fakat onları öldürtmemelisiniz.
- Tedaviciler düşman birimlerini tedavi etmezler.
- Tedaviciler kendilerini tedavi edemezler, ama... (aşağıdaki şıkka bakınız).
- Tedavicileri çiftler halinde kullanabilirsiniz, bu durumda birbirlerini tedavi edebilirler.
- Farklı taraflara mensup çok sayıda müttefik tedaviciyi aynı birimin tedavisini hızlandırmak için kullanabilirsiniz.
- Troller ve ağaçlar başka birimleri iyileştiremezler.
- Troller ve ağaçlar bir köydeymişçesine kendi zehirlerini giderebilirler.

## Bölüm 3. Strateji ve İpuçları

## 3.1. Temel Strateji

Aşağıdaki çarpışma ile ilgili temel ilkeler ve ipuçları, tecrübeli bir Wesnoth savaşçısı olma yolunda meslek hayatınıza başlamanıza yardımcı olmak amacıyla tasarlanmıştır. Aralarda verilen örnekler genelikle “Tahtın Varisi” seferberliği ile bağlantılıdır.

### 3.1.1. Don’t waste units

Öleceğini bile bile yaralı birimlerinizi döğüşe sokmayın. Bir birim yaşam enerjisinin yarısından fazlasını kaybederse, onu hemen safların gerisine çekip tedaviye alın. Bunu birimi yakın bir köye veya bir tedavicinin (Elf Rahipleri veya Ak Büyücüler) yanına götürerek sağlayabilirsiniz. Birimleriniz arasında bir tedavici elzem olmakla birlikte en az iki tedavicinin olması daima daha iyidir.

This is for practical reasons: a heavily wounded unit cannot hold back or kill the enemy. During attack and counterattack, it most often will perish. Further, by sending it to its sure death, its gathered experience points (XP) are lost. Recruiting a replacement may be impossible because the leader is not in its keep or because funds are running low. Even if you can recruit a replacement, it is most often far away from the battle front. So don’t waste your units.

### 3.1.2. Out of the enemy’s reach

How do you guard wounded units? They are best guarded by being out of the adversary’s reach. No enemy can attack them if enemies cannot even come near them. The next section about zone of control (ZOC) shows how to restrict the enemy’s moves.

Rakiplerin bir sonraki el nerelere kadar ilerleyebileceğini görmek için “Eylemler” menüsünden “Düşman Hareketlerini Göster” şıkkını seçebilirsiniz. Bu durumda düşmanların hareket alanı aydınlatılacaktır. Bu yapılırken etki alanı hesaba katılacaktır. Buna bakarak düşmanın yanına gelerek saldırması olası birimlerinizin hangileri olduğunu öğrenebilirsiniz. Ön saflardaki birimlerinizin öldürülmesi halinde düşmanın nerelere kadar ilerleyebileceğini de görmeniz mümkündür. Bunun için “Eylemler” menüsünden “En Olası Düşman Hareketleri” şıkkını seçebilirsiniz.

Ordular karşılaştığında ilk saldırıyı siz yapmak isteyebilirsiniz. Bunun için birimlerin hareketlerini düşmanın gelebileceği en son noktanın biraz gerisinde bitirmeniz gerekir. Böylece size saldıramayacaklar ama sizin saldırabileceğiniz kadar yakına geleceklerdir.

### 3.1.3. Düşman hareketlerini etki alanlarıyla sınırlayın

1. ve daha yüksek seviyeden her birimin çevresindeki ilk altı altıgeni kapsayan bir etki alanı (EA) vardır. Bu altıgenlere yolu düşen bir düşman biriminin hareketi eğer bir avcı değilse o altıgende biter ve kalan hareket puanları sıfırlanır.

EA’dan dolayı bir düşman birim aralarında bir veya iki altıgen bulunan dost birimlerin arasından geçip gidemez. Bu çiftleri uygun şekilde dizerek düşmanın ağır yaralı birimlerinize ulaşmasını engelleyebilirsiniz. Düşman, etki alanını aşmak için önce bu birimleri öldürmek zorundadır.

### 3.1.4. Bir savunma hattı oluşturun

Birimlerinizi yanyana veya aralarında en fazla bir boş altıgen bırakmak suretiyle dizerek güçlü bir savunma hattı oluşturabilirsiniz. Arazi birimleri altıgenlerden oluştuğundan batıdan doğuya uzanan bir savunma hattının doğru bir çizgi değil zikzaklı olacağına dikkat ediniz. Kuzeyden güneye veya çapraz olarak oluşturulan hatlar daha güçlüdür.

Düz bir hat oluşturacak şekilde dizilen birimlerin her birine düşman en fazla iki birimle saldırabilir. Wesnoth’ta ilke olarak, belli bir zayıflığı olmayan sağlıklı bir birimi aynı seviyeden veya daha alt seviyeden iki rakip birim öldüremez.

İster istemez savunma hattınızın uç kısımları bir açı oluşturarak araziye uygun bir dönüş yapar. Böyle köşe noktalardaki birimlere üç düşman birimi birden saldırabilir. Bu zayıf noktaları tutması için buralara ya yüksek isabet şansına sahip birimleri ya da dayanıklı birimleri yerleştirin. Bunlar çoğunlukla öldürüleceğinden tecrübe kazanmış, terfisi yakın birimler olmamasına dikkat ediniz.

Askerlerinizi bir hat boyunca dizerek aynı zamanda kuşatılmalarını da önlemiş olursunuz. Etki alanı yüzünden bir birimin önünde ve arkasında birer rakip birim varsa o birim bir yere kaçamaz.

### 3.1.5. Askerlerinizi yedeklerle değiştirin

Bir birim cephede ağır yaralandığında onu savunma hattının gerisine alıp yerine yedekteki birimlerden birini yerleştirin. Savunma hattınızı sağlam tutmak için hattın hemen gerisinde yedeklerden oluşan ikinci bir hat oluşturabilirseniz daha iyi olur. Böylece yaralı birimleri sağlam birimlerle kolayca değiştirebilirsiniz. Eğer tedavicileriniz varsa ikinci hattaki birimleriniz kolayca tedavi edilebilecektir.

Birimlerinizin dost birimlerin bulunduğu altıgenlerden (gerekirse üstünden atlamak suretiyle) geçebileceğine dikkat ediniz.

### 3.1.6. Araziyi kullan

Try to position your troops so that they are attacking from a hex with high defense against an enemy in a hex with low terrain. That way, the enemy’s counterstrikes will be less likely to do damage.

Örneğin elf birimlerinizi ormanın kenarındaki ağaçlığa konuşlandırırsanız, orklar çayırlık araziden saldırmak zorunda kalacağı için elfler kendilerini daha iyi savunacaktır.

### 3.1.7. Hedeflerinize seçerek saldırın

Zafere giden yolun en ilginç kısmı şüphesiz ilerleme ve saldırıdır. Yolunuza çıkan düşmanları öldürerek veya zayıflatarak savunma hattınızı ileriye taşıyın. Sıra düşmanınıza geldiğinde bu sefer düşmanınız aynı şeyi yapmaya kalkışınca işler biraz zorlaşabilir.

Often, you will throw several units at a single enemy unit to finish him off, but these were forming your defensive line which is now partly broken. Maybe this doesn’t matter because you are out of reach of the next enemy unit. Maybe it does because you only managed to weaken a very strong enemy and next turn, he is going to strike back. Perhaps a Horseman can deliver the killing blow.

Striking first is an advantage because it allows you the choice of which units will face off. Take advantage of enemy weakness: e.g. direct your ranged attacks against foes without ranged weapons. Take advantage of weaknesses like Horsemen’s vulnerability to pierce. But remember that they get to attack back on their turn, so you might have weaknesses the enemy may exploit.

Örneğin Biniciler kesme ve darbeye karşı dayanıklı olduğundan Ork Izbandudu ve Trol Yavrusuna karşı savunma hattını daha iyi korurlar. Fakat Ork Okçuları ve Goblin Mızrakçılarının saldırıları karşısında çabucak telef olurlar.

It usually pays off if you can definitively kill (or almost kill) the faced unit. If you are unsure of finishing off the enemy in one turn, either ensure that your unit can weather the return attacks or decide that you’re willing to lose that unit. To withstand the enemy’s strikes next turn, it is often wise to attack at the range that allows the enemy to do least damage to you, rather than choosing the maximum expected damage to the enemy.

In particular, use your ranged weapons if the enemy has no ranged attack. The computer’s default choice only looks for the most damage you can deal, so using it will often result in your units taking more damage than necessary.

### 3.1.8. Günün saati

İnsanlar gibi adaletli birimler gündüz daha iyi döğüşürken orklar ve yarı ölüler gibi kaotik birimlerin gece daha iyi döğüştüğünü unutmayın. Doğal olarak düşman birimlerle karşılaşacağınız zaman sizin birimlerinizin güçlü düşman birimlerin zayıf olacağı bir anı kollarsınız. Düşmanın güçlü olduğu vakitlerde savunma hattına geri çekilip savunma hattını güçlendirmek daha iyidir. Düşmanın zayıf olduğu döneme girildiğinde askerlerinizi ilerletip tekrar saldırı durumuna geçersiniz.

Örneğin elf birimlerinizi ork saldırılarına karşı geceleyin ormanda tutar, sabah olunca saldırıya geçersiniz. Yalnız, bilgisayarın saldırı arabiriminin gündüz olunca orkları geri çekebileceğini unutmayın.

### 3.1.9. Deneyim

Bir seferberliğin ileri aşamalarına gelindiğinde ordunuzun tecrübe kazanmış olması gerekir. En azından bir noktadan sonraki senaryolarda 2. veya 3. seviyeden birimleri geri çağırmakta olacağınız varsayılacaktır. Buna hazırlıklı olmalısınız.

Birimleriniz en çabuk yoldan düşman öldürerek tecrübe kazanır (öldürülen her birimin seviyesi başına 8 TP). Bunu sağlamak için düşman birimleri daha yüksek seviyeden birimlerle zayıflatıp terfi etmesi en yakın birimlerinize öldürtebilirsiniz. Bilhassa tedavicilerinizi bu yolla terfi ettirmelisiniz, çünkü onlar savaştaki en zayıf birimlerdir ve başka türlü terfi etmeleri mümkün olmayacaktır.

Başlangıçta (muhtemelen yüksek seviyeden hiç biriminiz olmayacaktır), birimlerinizin içinden küçük bir gruba daha çok düşman öldürtmeye çalışın. Böylece onlar daha çabuk 2. seviyeye çıkıp diğerlerinin terfi etmelerine yardımcı olabilirler.

Don’t neglect to earn your leader experience. You need to keep him safe, but if you coddle him too much he will be too low level to survive future scenarios anyway.

## 3.2. Oyunu Daha Eğlenceli Hale Getirmek

Unutmayın, eğlenmek için oyun oynarsınız! Aşağıda, oyunu daha eğlenceli hale getirmek için geliştirme ekibinin bazı tavsiyelerini bulacaksınız:

- Consider playing the campaign on "Medium" difficulty level, especially if you have prior experience with strategy games. We feel you’ll find it much more rewarding.
- Don’t sweat it too much when you lose some units. The campaign was designed to accommodate the player losing some units along the way.
- Don’t abuse saved games. Long ago, Wesnoth only allowed saving the game at the end of a scenario. Mid-scenario saving was added as a convenience to use if you had to continue the game another day, or to protect against crashes. We do not recommend loading mid-scenario saved games over and over because your White Mage keeps getting killed. Learn to protect your White Mage instead, and balance risks! That is part of the strategy.
- Hatta senaryoları bitirdikten sonra tekrar başına dönerek farklı stratejiler denemeyi ihmal etmeyin. Böylelikle sırf birimleriniz değil siz de tecrübe kazanırsınız.
- Fakat asıl amacın iyi vakit geçirmek olduğunu asla unutmayın! Hiçbir birimi kaybetmemek uğruna oyunu tekrar tekrar yükleyip boşu boşuna mükemmelleşme denemeleri yapmaya kalkışmayın; çünkü seferberliklerde rakiplerinizi idare eden Wesnoth’un saldırı arabirimi (SA) yenilmez değildir. Bunu yapmaya kalkarsanız sadece SA'dan daha iyi olursunuz. Bu ise size insan oyuncular karşısında fazladan bir şey kazandırmaz.

### 3.2.1. Bir senaryonun başında

- Önce, senaryo amaçlarını okuyun. Bazen düşman liderlerini öldürmeniz gerekmez; kazanmak için belli sayıda el dayanmak yeterli olabilir veya belki de belli bir nesneyi bulmanız isteniyordur.
- Haritaya bakın: Araziye, liderinizin ve diğer liderlerin bulundukları yerlere bakın.
- Then, begin to recruit units. Cheap units are useful to soak up the first wave of an enemy’s attack; advanced units can then be brought in as support. Fast units can be used as scouts, for exploring the map and to quickly conquer villages.

### 3.2.2. Senaryonun ileri safhalarında

- Altın gelirinizi arttırmak için daha fazla köy ele geçirmeye çalışın.
- Birimlerinizi bir arada tutarsanız, düşman onlara birçok yönden birden saldıramadığı gibi düşman birim başına birim sayınız daha yüksek olur. Birimlerinizi bir hat boyunca dizerseniz düşman onlara en fazla iki yönden saldırabilir.
- Farklı birimlerin saldırdıkları birimlere ve bulundukları araziye bağlı olarak güçlü ve zayıf yönleri farklı farklıdır; birimlere sağ tıklayıp “Birim Tanımı”nı seçerek daha fazla bilgi edinebilirsiniz.
- Düşmanı yavaşlatmak için düşük seviyeli askerlerinize ölmeyi emredebilirsiniz. Örneğin, onları düşmanın önemli birimlerinize ulaşmasını önlemek için kullanabilirsiniz.
- Düşman birimlerini tecrübeli birimlerinizi kullanarak kolayca öldürülebilir duruma getirip ardından onları düşük seviyeli birimlerinize öldürtebilirsiniz. Böylece düşük seviyeli birimleriniz daha çabuk terfi ederler.
- Bir Ak Büyücünüz (Büyücü’nün kıdemlisi) veya Rahibiniz (Şaman’ın kıdemlisi) varsa onu birimlerden oluşan bir halkanın ortasında kalacak şekilde harita üzerinde hareket ettirin. Böylece hem birimler tedavi olur hem de tedaviciniz korunmuş olur.
- Birimler kaybedilebilir hatta tecrübeliler bile.

- Günün vakti gerçekten önemlidir:

  - Adaletli birimler gündüz daha fazla hasar verir, gece daha az.
  - Kaotik birimler gece daha fazla hasar verir, gündüz daha az.
  - remember to always check the time of day on the right side of the screen. Plan ahead - think about what it’s going to be next turn as well as this turn.
- Bazı birimler bazı saldırı türlerine karşı dayanıklı, bazılarına karşı ise zayıftırlar. Biniciler genelde delici saldırılara karşı zayıftır. Ateşli ve gizemli saldırılar yarı ölüleri daha çabuk öldürür. Bir birimin bir saldırı türüne karış direncini öğrenmek isterseniz, birime sağ tıklayıp açılan menüden “Birim Tanımı”nı seçtikten sonra açılan pencerede “Dirençler” bölümüne bakınız. Orada birimin hangi saldırı türlerine karşı ne kadar direnç gösterebileceği listelenmiştir.

### 3.2.3. Tedavi

Wesnoth Savaşında başarının yolu birimlerinizi sağlıklı tutmaktan geçer. Birimleriniz yaralandığında hemen safların gerisine çekip tedaviye alın. Bunu birimi yakın bir köye veya bir tedavicinin (Elf Rahipleri veya Ak Büyücüler) yanına götürerek sağlayabilirsiniz. Troller ve ağaçlar gibi bazı birimler sizin de farkedebileceğiniz gibi kendi kendilerini tedavi edebilirler.

### 3.2.4. Bir senaryonun kazanılması

- Tecrübeli birimler düşman komutanlarını daha çabuk öldürürler ve gereksiz yere birim kaybını önlerler.
- The quicker you win a scenario, the more gold you get; you will get more gold from winning early than from all of the map’s villages for the rest of the turns.
- Tüm düşman liderlerinin öldürülmesi genellikle kesin zafer olarak değerlendirilir.

### 3.2.5. Daha genel ipuçları

- Bir katliam senaryosundan (çok fazla kayıp verilen senaryolar) sonra genellikle kolayca altın ve deneyim (tecrübeli birim) kazanabilececeğiniz “nefes alma” senaryoları vardır.
- Tecrübeli birimler alt seviyedeki birimlerden daha fazla (seviye başına 1 altın) bakım giderine yol açarlar.